Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, mã VCB) mới đây đã công bố báo cáo tài chính quý 3/2026. Tổng thu nhập hoạt động đạt gần 73.000 tỷ đồng, tăng 37,2% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế lũy kế 9 tháng đạt 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1% và tiếp tục là ngân hàng lãi cao nhất hệ thống.

Riêng quý 3/2026, lợi nhuận trước thuế đạt 11.218 tỷ đồng, giảm 35,6% so với quý liền trước và đi ngang (-0,2%) so với cùng kỳ năm 2025.

Điểm đáng chú ý nhất của quý 3 nằm ở chi phí dự phòng rủi ro. Vietcombank trích lập 6.184 tỷ đồng trong quý, gấp gần 8 lần cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, chi phí dự phòng lên 9.180 tỷ đồng, gấp gần 4 lần cùng kỳ năm trước.

Phần lớn khoản trích lập quý 3, khoảng 5.000 tỷ đồng dành cho lô trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến một khách hàng trong ngành năng lượng. Theo nhóm phân tích của Công ty chứng khoán Vietcap, Vietcombank đã chuyển các trái phiếu này sang nhóm nợ xấu từ quý 4/2025 nhưng khi đó chưa trích lập đủ. Đến quý 3/2026, ngân hàng quyết định trích dự phòng 100% giá trị lô trái phiếu.

Vietcap cho biết động thái này nằm ngoài dự kiến của nhóm phân tích, bởi trong các quý trước Vietcombank từng chia sẻ chất lượng tín dụng của khoản này vẫn tốt và ngân hàng có kế hoạch nâng nhóm nợ cho các trái phiếu. Dù vậy, dựa trên thông tin hiện có, Vietcap đánh giá đây là trường hợp riêng lẻ và không làm thay đổi nhận định tích cực về chất lượng tài sản của ngân hàng.

Hệ quả là chi phí tín dụng quy năm 9 tháng tăng lên 0,75%, so với 0,20% cùng kỳ. Vietcap lưu ý mức nền năm ngoái thấp một phần do Vietcombank hoàn nhập khoảng 1.000 tỷ đồng dự phòng cho các khoản cho vay liên ngân hàng.

Nếu loại trừ lô trái phiếu, chất lượng tài sản vẫn được giữ vững. Tỷ lệ nợ xấu cuối quý 3 ở mức 0,71%, tăng 10 điểm cơ bản so với quý trước nhưng giảm 33 điểm cơ bản so với cùng kỳ. Nợ nhóm 2 ở mức 0,28%. Ngân hàng không xử lý rủi ro nợ xấu trong 9 tháng. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 279% xuống 243%, nhưng theo Vietcap vẫn đứng đầu ngành.

Dù lợi nhuận sau dự phòng gần như đi ngang, hoạt động kinh doanh cốt lõi của Vietcombank vẫn duy trì tăng trưởng.

Trong quý III/2026, tổng thu nhập hoạt động đạt 25.431 tỷ đồng, tăng 40,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước chi phí dự phòng đạt 17.402 tỷ đồng, tăng 44,8%.

Lũy kế 9 tháng, tổng thu nhập hoạt động đạt 72.983 tỷ đồng, tăng 37,2%. Trong đó, thu nhập lãi thuần đạt 57.179 tỷ đồng, tăng 34,5%, còn thu nhập ngoài lãi đạt 15.804 tỷ đồng, tăng 48%.

Hoạt động kinh doanh ngoại hối tiếp tục đóng góp tích cực khi mang về khoảng 6.400 tỷ đồng lãi thuần trong 9 tháng, tăng 29,8% so với cùng kỳ. Riêng quý III, khoản thu này tăng 101,4%.

Biên lãi ròng (NIM) cải thiện lên 3,09% trong quý III, tăng 0,12 điểm phần trăm so với quý trước và 0,52 điểm phần trăm so với cùng kỳ. NIM lũy kế 9 tháng đạt 3,02%, cao hơn mức dự báo 2,92% cho cả năm.

Về quy mô hoạt động, tăng trưởng tín dụng của Vietcombank đạt 8,4% sau 9 tháng, thấp hơn mức 11,6% của toàn hệ thống. Tuy nhiên, tín dụng đã tăng tốc trở lại trong quý III với mức tăng 3,3%, so với 0,2% của quý II.

Tiền gửi khách hàng tăng 6,5% so với đầu năm. Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) đạt 33,1% tại cuối quý III, giảm 0,9 điểm phần trăm so với quý trước nhưng vẫn thuộc nhóm cao nhất ngành ngân hàng.

Về chất lượng tài sản, tỷ lệ nợ xấu đối với danh mục cho vay tại cuối quý III ở mức 0,71%, tăng 0,1 điểm phần trăm so với quý trước nhưng giảm 0,33 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 279% xuống 243%, song vẫn được đánh giá là cao nhất ngành.

Nhìn chung, khoản trích lập dự phòng trái phiếu ngoài dự kiến đã ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận quý III của Vietcombank. Dù vậy, tăng trưởng tín dụng, cải thiện NIM và nguồn thu ngoài lãi vẫn là những yếu tố hỗ trợ hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Đơn vị phân tích nhận thấy rủi ro điều chỉnh giảm dự báo lợi nhuận năm 2026, nhưng chưa kỳ vọng thay đổi dự báo cho các năm tiếp theo, dù vẫn cần thêm đánh giá chi tiết.