Việc xây dựng các chính sách này nhằm mục tiêu làm sạch hệ thống dữ liệu mã số thuế và đáp ứng các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế.

Theo thống kê được VCCI dẫn lại, cả nước hiện còn tồn đọng 2.518.440 người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Trong số này có 529.041 chủ thể đã ngừng hoạt động trên 10 năm. Tổng số tiền nợ thuế của nhóm đối tượng tồn đọng lên tới 27.805 tỷ đồng, bao gồm 18.090 tỷ đồng tiền thuế gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.

Ngoài ra, hệ thống còn ghi nhận 1.450 tỷ đồng nợ lệ phí môn bài đã hạch toán cùng khoản nợ tiềm tàng chưa hạch toán ước tính hơn 15.000 tỷ đồng.

Để giải quyết thực chất tình trạng tồn đọng kéo dài, VCCI đề xuất rút ngắn thời hạn tự động chấm dứt hiệu lực mã số thuế từ 10 năm xuống còn 5 năm đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 và không còn nợ thuế.

VCCI nhận định nếu tiếp tục giữ mốc thời gian 10 năm, chính sách mới chủ yếu giải quyết được nhóm chủ thể đã ngừng hoạt động từ năm 2015 trở về trước, chưa thể bao quát số lượng lớn doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải đóng cửa trong giai đoạn 2020-2024 do chịu tác động từ đại dịch Covid-19 cùng những biến động kinh tế.

Bên cạnh đó, VCCI kiến nghị áp dụng cơ chế đóng mã số thuế nhanh đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã nộp hồ sơ giải thể hoặc đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh quá 12 tháng mà không còn nợ thuế và không phát sinh khiếu nại.

Nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, danh sách dự kiến chấm dứt hiệu lực mã số thuế cần được công khai đồng thời trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp trong thời hạn 60 ngày.

Một vướng mắc thực tế khác được chỉ ra là nghĩa vụ nộp tờ khai thuế và báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn trong khoảng thời gian doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh thực tế nhưng chưa được cơ quan thuế cập nhật xác định trạng thái 06.

Theo VCCI, độ trễ này thường kéo dài từ 1 đến 3 năm, khiến nhiều doanh nghiệp vẫn bị tính lỗi vi phạm chậm nộp hồ sơ khai thuế dù không phát sinh bất kỳ doanh thu nào.

Do đó, cơ quan soạn thảo cần bổ sung quy định miễn nghĩa vụ khai thuế đối với toàn bộ các kỳ thực tế không hoạt động, dựa trên căn cứ là dữ liệu hóa đơn điện tử và xác nhận của chính quyền địa phương hoặc cơ quan thuế quản lý.

Liên quan đến việc xử lý các khoản nợ đọng, VCCI đề xuất bổ sung cơ chế khoanh nợ, xóa nợ tiền thuế gốc, tiền phạt và tiền chậm nộp đối với những trường hợp chủ cơ sở kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, cũng như các doanh nghiệp đã kết thúc quá trình thi hành theo quyết định tuyên bố phá sản của tòa án.

Đồng thời, nhà chức trách cần nghiên cứu phương án xóa khoản nợ thuế gốc dưới 20 triệu đồng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và dưới 50 triệu đồng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ đã ngừng hoạt động trên 5 năm, sau khi hoàn tất xác minh các khoản nợ này không còn khả năng thu hồi.

Ngoài ra, VCCI kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp thuộc trạng thái 06 chỉ do vi phạm thủ tục hành chính.

Dự thảo cũng cần bổ sung cơ chế khôi phục quyền kinh doanh chính đáng cho những cá nhân bị mạo danh hoặc bị đánh cắp thông tin căn cước công dân để thành lập doanh nghiệp.

Cơ quan thuế cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan đăng ký kinh doanh để xử lý thông tin nhân thân bị sử dụng trái phép, tránh tình trạng người bị mạo danh tiếp tục gặp rào cản pháp lý khi có nhu cầu thành lập doanh nghiệp mới.

Cuối cùng, VCCI đề xuất cho phép doanh nghiệp được quyền tự nguyện từ bỏ các khoản tiền thuế nộp thừa có giá trị không quá 10 triệu đồng để nhanh chóng tất toán tài khoản và đóng mã số thuế mà không phải trải qua thủ tục hoàn trả phức tạp.

Song song đó, hệ thống liên thông dữ liệu tự động giữa cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh cần sớm được thiết lập đồng bộ nhằm tránh phát sinh thêm các thủ tục hành chính sau khi mã số thuế đã chấm dứt hiệu lực.