Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09 ngày 17/7/2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định về hoạt động mua, bán nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

NHNN cho biết, trong quá trình thực hiện mua bán nợ theo Thông tư số 09, TCTD báo cáo có phát sinh một số khó khăn vướng mắc do Thông tư đã có quy định nhưng chưa hướng dẫn cụ thể để xử lý được một số trường hợp phát sinh trong thực tế về định giá khoản nợ; xử lý chênh lệch tỷ giá; xử lý tài chính đối với trường hợp bên mua nợ là TCTD...

Đặc biệt, trong thời gian gần đây có hiện tượng TCTD thực hiện bán nợ cho bên mua nợ không phải là TCTD và được thanh toán chậm tiền mua nợ. Hoạt động này có thể dẫn đến việc phản ánh thiếu khách quan về tình trạng của các khoản nợ cấp tín dụng tại các TCTD.

Theo đó, dự thảo bổ sung khoản 9, khoản 10 Điều 3 quy định về trạng thái sở hữu khoản nợ trong thời gian thực hiện hợp đồng mua, bán nợ.

Cụ thể, khoản nợ được coi là chưa hoàn thành việc mua, bán nợ khi các bên đã ký hợp đồng mua bán nợ và đang trong thời gian thực hiện hợp đồng. Bên mua chưa hoàn thành việc thanh toán tiền theo hợp đồng và bên bán chưa thực hiện chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ. Khoản nợ vẫn thuộc sở hữu của bên bán nợ. 

Trạng thái sở hữu khoản nợ là cơ sở để xác định rõ quyền, trách nhiệm của chủ sở hữu khoản nợ trong việc quản lý, theo dõi, chịu rủi ro trong quá trình các bên thực hiện mua, bán nợ. Thông tư 09 hiện chưa có quy định cụ thể về vấn đề này.

Quyền, nghĩa vụ của các bên và việc xử lý các vấn đề phát sinh trong trường hợp bên bán nợ làm đầu mối thực hiện quản lý hồ sơ, tài liệu, các biện pháp bảo đảm và các vấn đề khác liên quan đến khoản nợ quy định tại Khoản 1 Điều này được thực hiện theo hợp đồng do các bên thỏa thuận phù hợp theo quy định pháp luật.

Do vậy, theo NHNN, TCTD có thể lợi dụng việc mua bán nợ nhằm mục đích che giấu nợ xấu.Tại Điều 5, dự thảo bổ sung khoản 11, bổ sung quy định TCTD không được cấp tín dụng cho khách hàng để mua nợ tại chính TCTD và các TCTD khác.

NHNN giải thích, quy định trên nhằm bảo đảm việc mua nợ được minh bạch, thực chất và thực sự là biện pháp để xử lý nợ theo quy định tại khoản 2 Điều 95 Luật Các TCTD, đồng thời ngăn ngừa khả năng TCTD có thể lợi dụng mua bán nợ để che dấu nợ xấu. 

Theo đó, để đảm bảo sự thống nhất và xử lý phù hợp với quy định tại Nghị quyết số 42, Điều 1 Thông tư 09 (phạm vi điều chỉnh) sẽ được bổ sung Khoản 3 Điều 1 quy định:

“Trong thời gian Nghị quyết số 42 về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng có hiệu lực thi hành, các khoản nợ quy định tại Khoản 1 Điều 1 Thông tư 09 nếu thuộc đối tượng của Nghị quyết số 42 thì tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện mua, bán các khoản nợ này theo quy định tại Nghị quyết số 42 và quy định tại Thông tư này”.