Thẻ căn cước gắn chip hay thẻ căn cước điện tử (e-ID) là một loại giấy tờ tùy thân đang được sử dụng trong nhân dân, một loại thẻ có thể xem là thiết bị nhận dạng thông minh đóng vai trò là thiết bị nhận diện, xác thực danh tính và chìa khóa truy cập thông tin công dân trong hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Ngoài việc mã QR và chip trên thẻ CCCD chứa rất nhiều thông tin quan trọng của mỗi cá nhân, thẻ căn cước điện tử còn có thể giúp người dùng tiếp cận nhiều dịch vụ thay cho hàng loạt giấy tờ khác nhau.

Nhận ra tác dụng quan trọng này, các thành phần lừa đảo đã tìm nhiều cách để chiếm dụng thông tin trên căn cước công dân của người dân hòng trục lợi bằng các hành vi vi phạm pháp luật.

Tại một số địa phương trên cả nước, nhất là ở các vùng sâu vùng xa, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân, các đối tượng xấu nêu ra nhiều lý do khác nhau thuyết phục người dân xin được chụp ảnh căn cước công dân (CCCD) rồi trả tiền thù lao. Nhiều người đã sụp bẫy bởi chiêu trò này.

Một cách để lộ thông tin CCCD thường gặp nữa là tự chụp hình gửi cho người khác nhằm đăng ký khám bệnh từ xa, đăng ký thuê bao trả sau, vay tiền… Thậm chí vô tư chia sẻ hình ảnh CCCD trên mạng xã hội. Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều nguy cơ mà đôi khi chúng ta vì vô ý không nhận ra.    

Khi “lấy cắp” được thông tin từ CCCD, các đối tượng xấu, nhất là các loại tội phạm công nghệ cao sẽ lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như tự ý đăng ký tài khoản ngân hàng, vay tiền trên app, đăng ký thuê bao trả sau, đăng ký mã số thuế ảo… một cách dễ dàng.

Trong các hành vi vi phạm thì hành vi phổ biến mà đối tượng xấu thực hiện là vay tiền trên app. Hiện nay có rất nhiều ứng dụng cho vay tiền online với thủ tục đơn giản, chỉ cần chụp hình ảnh CCCD hai mặt là có thể hoàn tất hợp đồng vay tiền và giải ngân một cách nhanh chóng, bỏ qua khâu xác minh chính chủ, hoặc xác minh sơ sài… Lợi dụng sơ hở này, các đối tượng xấu tìm cách lấy thông tin cá nhân của người khác, sau đó chụp ảnh và gửi vào những ứng dụng này để vay tiền nhằm chiếm đoạt. tiền thông qua hợp đồng vay.

Bên cạnh đó, không loại trừ nhiều công ty ảo hoạt động không có nhân viên, thường mua lại thông tin CCCD của người khác để đăng ký mã số thuế ảo cho nhân viên nhằm qua mặt cơ quan chức năng. Cũng có nhiều công ty chọn hình thức ra thông báo tuyển dụng nhân sự trên mạng không giới hạn số lượng với mức lương cao để thu hút người khác nộp hồ sơ xin việc. Tất nhiên trong hồ sơ xin việc phải đính kèm CCCD chụp hai mặt.    Chiêu cuối cùng của họ là thông báo hồ sơ không trúng tuyển rồi chiếm đoạt thông tin CCCD.   

Đơn giản hơn, nhiều người bị lợi dụng việc sử dụng hình ảnh CCCD hai mặt để đăng ký thuê bao trả sau của các nhà mạng, để thực hiện những cuộc gọi quốc tế hoặc trong nước gây ra mất tiền một cách vô tội vạ.

Để phòng ngừa những đối tượng xấu lấy thông tin trục lợi, người dân không nên đăng tải, chia sẻ hình ảnh CCCD lên các trang mạng xã hội, cần cân nhắc khi cung cấp thông tin CCCD cho tổ chức, cá nhân, hoặc các dịch vụ không có cam kết bảo đảm an toàn thông tin cá nhân, không nên cho người khác mượn CCCD, tuyệt đối không chia sẻ hoặc cho người khác chụp hình CCCD.

Khi mất CCCD, cần trình báo kịp thời để có căn cứ chứng minh bản thân không có liên quan trong trường hợp số CCCD bị kẻ xấu lợi dụng.  

Trong trường hợp nghi vấn hoặc bị lừa lấy thông tin CCCD để đi vay tiền, đăng ký mở tài khoản ngân hàng hay đăng ký thuê bao trả sau hoặc dùng để đăng ký mã số thuế ảo… người dân cần nhanh chóng thông báo với đơn vị có liên quan để kịp thời xử lý, đồng thời liên hệ đến cơ quan chức năng để được hỗ trợ nhanh nhất.

 "Lực lượng chức năng khuyến cáo người dân không nên đăng tải chia sẻ hình ảnh. Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư cũng đang tập trung xây dựng các giải pháp để đảm bảo an ninh an toàn thông tin công dân" - Thiếu tá Phạm Ngọc Hiển - Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư, Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an cho biết.