Sức ép lên lãi suất

Lãi suất tại các ngân hàng đang giảm theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế. Dù vậy, so với đầu năm, mức lãi suất vẫn tương đối cao. Trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại đến cuối tháng 10 đã giảm 11,5 điểm cơ bản so với cuối tháng 9, song vẫn cao hơn 255 điểm cơ bản so với đầu năm.

Mặt bằng lãi suất huy động neo cao cũng tạo áp lực lên lãi suất cho vay, làm gia tăng chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân, trong bối cảnh nền kinh tế đang cần nguồn lực lớn cho mục tiêu tăng trưởng cao.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 - Vietnam Investment Forum 2027 (VIF 2027) cho biết, mặt bằng lãi suất cao là một trong những rào cản lớn đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hiện nay. Do đó, tìm kiếm các giải pháp hạ lãi suất chính là mục tiêu quan trọng của nhà điều hành.

Việc lãi suất tăng nhanh thời gian qua được chuyên gia cho rằng, do mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, buộc lãi suất phải tăng lên. Nếu năm ngoái mục tiêu tăng trưởng chỉ ở mức khoảng 6,5-7% thì năm nay Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10%. Tăng trưởng tín dụng vì vậy cũng phải điều chỉnh mục tiêu từ 15-16% lên tới 19%.

Nền kinh tế đang chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới kéo theo sự gia tăng nhu cầu tích lũy vốn, qua đó tạo thêm áp lực cho lãi suất. Trong khi đó, xu hướng giảm lãi suất trên thế giới bắt đầu phân hóa và chững lại. Lạm phát bắt đầu có dấu hiệu nhích lên.

Trong khi đó, xu hướng giảm lãi suất trên thế giới bắt đầu phân hóa và chững lại. Lạm phát bắt đầu có dấu hiệu nhích lên. NHNN không còn nhiều dư địa trong điều hành lãi suất. Những yếu tố trên tích tụ đẩy mặt bằng lãi suất huy động tăng lên.

Ông Cấn Văn Lực đặt vấn đề: Nếu lãi suất huy động không tăng, liệu dòng tiền có chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng? Ngân hàng sẽ lấy nguồn vốn ở đâu để cho vay? Và điều này liệu có tạo ra rủi ro thanh khoản đối với hệ thống tài chính? "Vì vậy, chúng ta không thể giảm mạnh lãi suất trong bối cảnh hiện nay", ông chia sẻ.

Cần có lộ trình giảm lãi suất

Biên lãi ròng của hệ thống ngân hàng đang giảm. Theo tính toán của ông Cấn Văn Lực, cuối năm ngoái, NIM ở mức khoảng 3%; đến quý 1 năm nay còn khoảng 2,8% và hiện tại giảm xuống khoảng 2,5%. Với mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính hiện nay, NIM 2,5% không phải là mức cao. 

Thực tế trên đặt ra vấn đề, nếu lãi suất giảm đồng loạt, hệ thống ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức. Do đó, lãi suất cần giảm đúng trọng tâm và có lộ trình, cần sự tổng lực, phối hợp đồng bộ Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) của Ngân hàng Nhà nước, theo ông, cũng là một giải pháp hỗ trợ lãi suất. Ngoài ra, đẩy nhanh đầu tư công hay tháo gỡ các dự án tồn đọng, khơi thông dòng tiền trong nền kinh tế cũng là những giải pháp quan trọng. Nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Việc đạt mức tăng trưởng hai con số ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn 2026-2030 là khá khó khăn, trong bối cảnh các động lực tăng trưởng mới vẫn đang trong quá trình chuẩn bị. Bên cạnh vấn đề lãi suất, nền kinh tế vẫn phải đối mặt với 4 nhóm rủi ro lớn, bao gồm: áp lực lạm phát, thanh khoản của hệ thống tài chính, rủi ro trên thị trường bất động sản và bất định từ bên ngoài. Dù vậy, theo chuyên gia, với đà triển khai hiện nay, các động lực mới sẽ đóng góp tích cực hơn vào tăng trưởng kinh tế trong những năm tới. Ông dự báo tăng trưởng GDP năm tới có thể đạt khoảng 10%, đồng thời đánh giá đây là mục tiêu khả thi.