Bịt kín những "lỗ hổng" trong hoạt động từ thiện

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn chiều 10/11, đại biểu Dương Văn Phước (Quảng Nam) nêu ra sự tùy tiện trong kêu gọi quyên góp, trong khi cơ quan chức năng quản lý chưa chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng tiền quyên góp không đúng mục đích. Việc này làm mất tính nhân văn của hoạt động từ thiện và lòng tin của nhà hảo tâm.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) Đào Ngọc Dung cho biết, Nghị định 64/2008 của Chính phủ đã đưa ra nguyên tắc khuyến khích các tổ chức, cá nhân và mọi người dân tham gia làm từ thiện, cứu trợ, giúp đỡ người dân bị thiên tai, lũ lụt, dịch bệnh… Tuy nhiên, trong nghị định lại không quy định cụ thể cách thức huy động, quyên góp thế nào, cấp phát ra sao.

“Theo tôi, làm thiện nguyện cần được khuyến khích nhưng trên cơ sở quy định, nguyên tắc pháp luật”, ông Dung nhấn mạnh.

Trên cơ sở những khó khăn, lùm xùm thời gian qua liên quan hoạt động thiện nguyện, Thủ tướng giao Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Nghị định 64 và đã ban hành Nghị định 93, trong đó quy định rõ tiêu chí, nguyên tắc về việc vận động; nếu quyên góp bằng tiền thì giải quyết qua ngân hàng như thế nào, quyên góp bằng hiện vật thì ai là người tiếp nhận; khi triển khai ở cơ sở thì ai là người đứng ra cùng cá nhân, tổ chức này.

“Chúng tôi tin rằng, sau ngày 1/12, Nghị định 93 bắt đầu có hiệu lực thì việc tổ chức thiện nguyện sẽ đi vào nề nếp. Trong quá trình vừa qua, cá nhân, tổ chức nào sai thì phải xử lý theo pháp luật, dù chúng ta không muốn”, bộ trưởng nói.

"Chia lửa" với Bộ trưởng LĐ-TB&XH, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho hay, với hoạt động từ thiện, Nghị định 64 đã bộc lộ một số nhược điểm như tính minh bạch, công khai, quy định rõ việc quản lý, phân phối hàng, tiền, mở tài khoản, đăng ký vận động… và những hạn chế này được khắc phục bởi Nghị định 93.

"Nghị định 93 đã quy định rõ việc quản lý tiền, hàng hóa... cho các đối tượng thụ hưởng; ghi chép một cách đầy đủ hoạt động và được mở tài khoản tại ngân hàng thương mại theo từng đợt vận động hoặc tại kho bạc; sau đợt vận động thì các tổ chức, cá nhân phải thực hiện đóng tài khoản; niêm yết công khai hàng hóa, tiền hoặc tài sản đã nhận vận động, phân phối hàng hóa đó minh bạch; đồng thời, quy định chế độ báo cáo chặt chẽ như trước khi vận động thì phải đăng ký với UBND nơi tổ chức vận động; trong thời hạn 3 ngày thì UBND phải phối hợp giải quyết…", Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nói.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, Nghị định 93 quy định các hình thức đóng góp như tự nguyện giảm giá dịch vụ như giá nước, giá điện, và các loại dịch vụ khác; quy định thanh tra, kiểm tra, tức là giao Bộ LĐ-TB&XH trong lĩnh vực quản lý được tổ chức thanh tra; hay Bộ Tài chính và các bộ, ngành khác thực hiện thanh tra.

“Quy định rất chặt chẽ trong quá trình thực hiện thanh tra hoạt động về vận động tài trợ có đúng quy định của pháp luật hay không để xử lý nghiêm minh”, Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.

Đang điều tra 6 tố giác về hoạt động từ thiện của nghệ sĩ

Về phía Bộ Công an, Bộ trưởng Tô Lâm cho biết, hiện nay Bộ Công an đang giao Cục Cảnh sát hình sự (CSHS) tiến hành thụ lý, kiểm tra, xác minh các nguồn tin phản ánh về hoạt động quyên góp tiền từ thiện, cứu trợ trong đợt mưa lũ xảy ra ở khu vực miền Trung năm 2020 của một số nghệ sĩ để làm rõ những vụ việc theo quy định của pháp luật.

"Cục CSHS đang phối hợp với các ngân hàng tiến hành rà soát, xác định những tài khoản đã huy động từ thiện để làm rõ việc quyên góp của quá trình giải ngân; phối hợp với UBND, MTTQ Việt Nam các cấp thuộc các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi xác minh làm rõ số tiền, hàng các nghệ sĩ đã tiến hành cứu trợ, từ thiện tại các địa phương. Đồng thời, đã mời làm việc với một số cá nhân, tổ chức đề nghị cung cấp các thông tin có liên quan", ông Lâm thông tin.

Cũng theo ông Lâm, Cục CSHS đang phối hợp với các ngân hàng tiến hành rà soát, xác định những tài khoản đã huy động từ thiện để làm rõ việc tiếp nhận, quyên góp và quá trình giải ngân. Phối hợp với UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Nghệ An xác minh làm rõ số tiền, hàng mà các nghệ sĩ đã hỗ trợ, làm từ thiện tại các địa phương. 

Bên cạnh đó, Cục CSHS cũng đã chỉ đạo lực lượng CSHS tại các địa phương rà soát, nắm tình hình hoạt động từ thiện trên địa bàn. Kịp thời phát hiện các cá nhân, tổ chức lợi dụng hoạt động thiện nguyện để thực hiện các hành vi chiếm đoạt tài sản.

"Qua rà soát tại các địa phương, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã tiếp nhận 6 đơn tố giác tội phạm của công dân liên quan đến việc huy động tiền từ thiện của các nghệ sĩ. Hiện nay đang tiến hành phân loại, điều tra theo đúng quy định của pháp luật", ông Lâm cho hay.