Fintech bùng nổ...

Khái niệm "thanh toán không dùng tiền mặt" được đề cập lần đầu tiên trong Quyết định số 291 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm 2020, tập trung vào việc triển khai hình thức thanh toán số.

Đến đầu năm nay, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng có chỉ thị yêu cầu ngành ngân hàng đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, đảm bảo hệ thống thanh toán ổn định, an toàn, hiệu quả.

Tính đến thời điểm này, giải pháp thanh toán phi tiền mặt đã đạt được những thành quả đáng khích lệ.

Cuối quý III/2020, theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước trình Quốc hội, có 75 tổ chức triển khai dịch vụ thanh toán qua internet và 45 tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động. Số tài khoản cá nhân đạt 95,6 triệu tài khoản, tăng 45,5% so với cùng kỳ năm 2016.

Cũng theo báo cáo này, thanh toán qua hệ thống POS (hệ thống đọc thẻ) đạt hơn 382.000 tỷ đồng, tăng 353% so với cùng kỳ năm 2016; giá trị thanh toán qua ATM đạt gần 2 triệu tỷ đồng, tăng 53,8% so với 2016. Đặc biệt, giá trị thanh toán qua kênh điện thoại di động đạt 7,2 triệu tỷ đồng, tăng trưởng ấn tượng 794% so với cùng kỳ 2016.

Việc triển khai dịch vụ thanh toán phi tiền mặt này thời gian qua đã tạo tiền đề để các công ty Fintech phát triển, góp phần thúc đẩy chất lượng và sự đa dạng của các đơn vị trung gian trong thanh toán.

Ông Nguyễn Bá Diệp, Phó Chủ tịch Ví điện tử MoMo chia sẻ trong sự kiện dịch vụ này cán mốc 20 triệu người dùng vào đầu tháng 9 vừa qua: "Thị trường giao dịch, thanh toán đang phát triển rất nhanh trong 2 năm trở lại đây, vượt xa sự kỳ vọng của chúng tôi. Điều này nhờ vào các chính sách quyết liệt thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt của Chính phủ, cùng với sự hợp tác chặt chẽ của các đối tác, ngân hàng đã tham gia thay đổi thói quen của người tiêu dùng".

MoMo được xem là một ông lớn trong ngành fintech, con số 20 triệu người dùng trong năm 2020 đạt mức tăng trưởng 40 lần chỉ sau 5 năm. Đây là minh chứng cho thấy tín hiệu khả quan cho ngành fintech nói chung tại thị trường Việt Nam vẫn là một vùng đất màu mỡ. Theo báo cáo kinh tế số khu vực Đông Nam Á của Google năm 2019, Việt Nam được đánh giá có sự phát triển vượt bậc về số người dùng smartphone và tỷ lệ thâm nhập internet ở mức hơn 60%.

... Nhưng khó đạt được chỉ tiêu đề ra

Quyết định 2545 của Thủ tướng Chính phủ đặt ra mục tiêu cụ thể đến cuối năm nay, tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán phải ở mức thấp hơn 10%. Tuy nhiên, theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, tính đến tháng 8/2020, tỷ lệ tiền mặt lưu thông vẫn ở mức 11,35%. Việc kéo giảm tỷ lệ này xuống dưới con số 10% chỉ trong vài tháng còn lại là khó thực hiện được, theo các chuyên gia kinh tế.

Trao đổi với báo giới, TS.Nguyễn Tú Anh, Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương chỉ ra hai yếu tố của hệ thống thanh toán thẻ đã ngăn cản sự phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Đầu tiên, các doanh nghiệp kinh doanh, cửa hàng khi áp dụng thanh toán thẻ đều phải trả phí cho công ty phát hành thẻ và khoản phí này được tính vào giá bán, giá bán gánh thêm phí làm ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng và doanh thu.

Thứ hai, thanh toán thẻ phải đầu tư hệ thống POS khá tốn kém và phải duy trì kết nối với ngân hàng và các cơ sở kinh doanh cho rằng sự đầu tư này khá tốn kém nên có sự cân nhắc khi sử dụng.

Ngược lại, phía người tiêu dùng lại rất hài lòng với dịch vụ này do sự tiện lợi khi thanh toán, nhất là trong thời điểm dịch bệnh khó lường, việc giao dịch tiếp xúc bằng tiền mặt tiềm ẩn nhiều nguy cơ về sức khỏe.

Anh Trung, nhân viên văn phòng cho biết: “Tôi sử dụng thẻ ATM để thanh toán được nhiều năm, sau này chuyển sang sử dụng các loại thẻ thanh toán hay ví điện tử vì tiện dụng. Tuy nhiên, khi ra ngoài vẫn phải cầm theo tiền mặt vì ở cả các hàng quán hay cửa hàng lớn, không phải ở đâu cũng chấp nhận thanh toán bằng thẻ hay ví. Mong rằng hình thức thanh toán này được khuyến khích rộng rãi hơn để thích hợp với xu thế tiêu dùng".