Kiểm soát lòng tham

Thị trường chứng khoán vừa trải qua một tuần "đen tối" khi VN-Index mất hơn 11%, tương đương 146 điểm. Đây cũng là tuần giảm điểm thứ sáu liên tiếp của thị trường với mức giảm mạnh, VN-Index bay mất hơn 22%, chỉ số VN30 cũng giảm hơn 21% số điểm. Nỗi hoảng sợ bao trùm. Khá nhiều người vẫn đang kẹt hàng chưa thoát ra được.

Một câu chuyện được ông Phan Dũng Khánh, Giám đốc tư vấn đầu tư Maybank Investment Bank kể trong một talkshow về chứng khoán gần đây.

Nhiều nhà đầu tư lâu nay đã quen tay bấm chuột chốt lời hàng ngày, nghe "bặc bặc" vui tai lắm. Tuy nhiên chốt lời dễ nhưng cắt lỗ không như vậy: nhiều người ngồi máy lạnh, lấy tay bấm chuột, dù đã đè chuột xuống nhưng không bấm nổi phải lấy thêm một tay bên kia đè thêm. Họ cắt lỗ khó bởi lâu nay chỉ quen chốt lời, ông Khánh kể.

Sự thực là thị trường đã trải qua một thời gian quá rực rỡ khi mà bất kể nhà đầu tư nào tham gia thị trường đều có thể mang lợi nhuận về. Mua nhà hay đổi xe nhờ chứng khoán là câu chuyện được nhiều người nói đến. Vì vậy khi gặp đà giảm mạnh, sức chịu đựng của nhà đầu tư chưa qua trui rèn trở nên yếu ớt. 

"Tâm lý ngứa tay dễ gây ra hành động thua lỗ", vị chuyên gia cho biết. Nhà đầu tư cần kiểm soát lòng tham bởi chúng ta có thể kiếm một đồng tiền lẻ ở giai đoạn này nhưng mất mát rất nhiều. Với các nhà đầu tư đang kẹt hàng, chưa có kinh nghiệm thì tốt nhất nên nghỉ ngơi, không tất tay, không tham gia bắt đáy, còn nếu xác định dài hạn nên chọn các cổ phiếu có nền tảng tốt, tuy nhiên cần vốn lớn.

Để chọn được mã tăng trong giai đoạn này là rất khó. Do đó nhà đầu tư cần có kỹ năng phân tích, kỹ năng bắt đáy, kỹ năng chịu đựng và đặc biệt kiểm soát được lòng tham của mình.

"Bão đang quá mạnh, nhà đầu tư hãy tạm ngừng thói quen bắt đáy để khi lực yếu thì bắt đáy từ từ. Giá hôm nay đã tốt, P/E đã tốt nhưng biết đâu ngày mai còn tốt hơn, tuần sau tốt hơn, tháng sau tốt hơn", ông Phan Dũng Khánh cho biết.

Nhìn nhận đúng về P/E

Thị trường càng giảm điểm sâu thì P/E của nhiều mã cổ phiếu tiếp tục giảm theo. Theo nhiều người thì mức định giá nhiều mã đang trở nên hấp dẫn, và đây được xem là cơ hội cho các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, thực tế không dễ dàng như vậy.

"Giai đoạn năm 2007-2008 không cổ phiếu nào có giá dưới 15.000 đồng, tuy nhiên sau này giảm giá có cổ phiếu còn vài trăm đồng, rẻ như mớ rau, nhưng chỉ số P/E nhiều mã vẫn lên tới vài trăm lần, thậm chí còn tiếp tục tăng thêm vài lần nữa", ông Khánh chia sẻ.

Vì vậy mua một cổ phiếu, nhà đầu tư cần xem xét mã này có bán cao được nữa không, còn hơn mua một cổ phiếu P/E thấp nhưng khả năng giá còn thấp nữa vẫn còn, thậm chí bằng 0.

Cũng theo ông, phân tích doanh nghiệp và đầu tư cổ phiếu là hai cái khác nhau.

"Có nhà đầu tư nghiên cứu các số liệu tài chính doanh nghiệp, nghiên cứu cổ phiếu và nói tuyệt vời rồi quyết định xuống tiền. Tuy nhiên họ đi phân tích doanh nghiệp nhưng lại đầu tư cổ phiếu. Đây là hai khái niệm khác nhau, vì đầu tư doanh nghiệp thì kế hoạch lên tới 10 năm nhưng đầu tư cổ phiếu thì chỉ mấy ngày họ đã bán rồi".

Do đó, theo ông, dòng tiền dương thì nên mua vào còn tiền âm thì bán ra, quan trọng nhất với nhà đầu tư lúc này là quan sát dòng tiền và thị trường tài chính, dòng tiền dài hạn sẽ có sức đỡ cho thị trường trung và dài hạn. Còn dòng tiền ngắn hạn chỉ đơn thuần là cổ phiếu cho đầu cơ. 

Tuần sau, nhiều chuyên gia cho biết, "bão" thị trường có thể chưa có đà dừng. Nhà đầu tư tìm cách né bão thay vì tìm cách đương đầu với nó được cho giải pháp khôn ngoan hiện nay.