Hồi đó, Sài Gòn cũng có mùa đông. Mùa đông Sài Gòn kéo dài có khi từ Giáng sinh đến Tết Nguyên Đán chứ không phải chỉ lạnh “nháng” qua một cái như bây giờ. Mùa đông hiện diện bất chợt bằng một buổi sáng có nhiều gió và không gian se lạnh rất dễ thương. Sợi nắng mỏng tang, bầu trời ngân ngấn nước. Nhưng rợp các ngã đường lại rực rỡ sắc màu. Những chiếc áo len xanh đỏ tím vàng đủ kiểu của các cô cậu học trò lượn khắp đường phố. Nhiều bạn nữ sinh còn điệu đàng với những chiếc khăn quàng màu rượu chát thướt tha.

Những cánh thiệp với lời chúc chứa chan tình cảm được trao nhau. Nhiều bạn khéo tay còn tự thiết kế những tấm thiệp thật độc đáo. Khi nhận được những tấm thiệp như thế, người nhận rất cảm động và trân quý giữ gìn.

Đã qua nhiều năm nhưng mỗi lần lục lại những tấm thiệp cũ, đọc những lời chúc của bạn, bao giờ tôi cũng rưng rưng nước mắt. Trong từng câu chúc, hình ảnh bạn tôi hiện ra mỗi người một khuôn mặt, một cá tính nhưng có chung sự chân thành, mộc mạc trong từng câu chữ.

Ngoài những lời chúc được ghi trên thiệp để lưu giữ làm kỷ niệm, người ta còn trao cho nhau trực tiếp khi gặp gỡ hoặc có thể thông qua người đối diện gửi lời chúc đến người khác. Lời chúc khi tận mặt trao nhau ngoài ngôn ngữ âm thanh còn biểu hiện sắc thái tình cảm trên gương mặt, giọng nói. Sự khách sáo qua loa hay chân thành tỉ mỉ đều thể hiện rõ ràng thông qua giọng nói, nét mặt, cử chỉ, trạng thái, cảm xúc. Có người đã lâu không gặp còn ôm nhau siết chặt, giọng rưng rưng. Do đó, lời chúc có một giá trị đặc biệt thiêng liêng và ý nghĩa nhân văn sâu sắc.  

Nội dung lời chúc tuy có khác nhau về ngôn ngữ và cách diễn đạt nhưng chủ yếu vẫn thể hiện mong ước về một cuộc sống ấm no sung túc, sức khỏe dồi dào, hạnh phúc vui vẻ cho người nhận. Với trẻ con lời chúc cụ thể hơn, hay ăn chóng lớn, khỏe mạnh, học hành giỏi giang, ngoan ngoãn. Cả người chúc và người nhận đều có một niềm tin và hy vọng rằng những điều mình gửi gắm và nhận được sẽ trở thành hiện thực trong năm mới.

Ngày nay, khi mạng xã hội chiếm lĩnh đời sống con người gần như tuyệt đối thì lời chúc đã trở thành một hình thức xã giao nhiều hơn là nơi trao đổi tình cảm chân thành.

Thậm chí có nhiều khi người chúc và người nhận cùng ở chung một nhà, cùng làm việc chung trong một văn phòng, cùng học chung lớp nhưng lại gửi lời chúc nhau qua điện thoại. Thật hài hước.

Mạng xã hội cũng là nơi “sản xuất” ra những lời chúc mà khi đọc, người nhận cảm giác rõ ràng đó là của chung vì không hề thấy có bóng dáng mình trong đó. Đó là khi một lời chúc trống quơ, không có danh xưng, được bấm đi cho cả một đám đông có tên trên danh bạ điện thoại.

Tôi cũng nhiều lần “bị” như vậy. Trong nhiều trường hợp, vì đó là lời chúc của một người có mối quan hệ đặc biệt không thể không trả lời nên cũng đành gửi trả một lời cảm ơn và đáp lễ chiếu lệ mà cõi lòng thiệt là trống trải, đìu hiu.

Lời chúc tết trống quơ gửi đại trà trên mạng đã mang đến cho người nhận bao nhiêu là trắc ẩn, trống trếnh rồi. Vậy mà, gần đây, người ta còn lược giảng tối đa bằng một hình thức khác, đó là các file GIF (ảnh động được thiết kế sẵn). Một GIF có sẵn trên mạng, không cần động não, không cần chắt lọc từ ngữ, gửi đi một cách đồng loạt rất nhanh gọn. Nhiều người, trong đó có tôi đặc biệt dị ứng với kiểu chúc như thế, thậm chí có khi không dám mở ra xem vì sợ “file độc”. Không kể, lời chúc được trải đều cho mọi người, mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp như thế đôi khi rơi vào trường hợp bất kính với người già, bất nhã với cấp trên, và xuề xòa với kẻ dưới…

Ngày cuối năm, sau những tất bật lo toan của 365 ngày vất vả, trong tình hình dịch bệnh tràn làn, làm ăn thất bát… dành cho nhau lời chúc khỏe mạnh bình an với mong muốn những điều tốt đẹp đến với bạn bè người thân trong năm mới cũng là an ủi, tiếp thêm sức mạnh cho nhau, là một cử chỉ mang nét văn hóa tâm linh.

Xin đừng gửi cho nhau những lời chúc lấy lệ, những file GIF hời hợt chia đều cho tất cả nhân gian.