Sáng 2/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiến hành thảo luận về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội bày tỏ sự ủng hộ đối với việc sửa đổi luật nhằm tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng.

Bên cạnh đó, vị đại biểu này nhấn mạnh sự cần thiết phải bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư núp bóng, đầu tư chui cũng như hành vi lợi dụng hoạt động đầu tư để vi phạm pháp luật, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Theo ông Nguyễn Trung Kiên, bên cạnh những nhà đầu tư chân chính, hoạt động đầu tư vẫn có thể bị một số tổ chức, cá nhân lợi dụng để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát doanh nghiệp, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản, doanh nghiệp và nắm quyền kiểm soát tại các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm.

Đại biểu chỉ ra các phương thức có thể được sử dụng bao gồm việc nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần; sử dụng nhiều tầng doanh nghiệp trung gian để che giấu chủ sở hữu thực sự; chia nhỏ tỷ lệ sở hữu nhằm né tránh thủ tục thẩm tra và chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân để che giấu nguồn gốc tài sản.

Nêu thực tế tại nghị trường, đại biểu Quốc hội nhận định: “Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh điều kiện đầu tư mà còn có thể phục vụ rửa tiền, buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội”.

Hiện tại, dự thảo luật đã đưa ra những quy định quan trọng về việc đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động đầu tư gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh; quy định về điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, hay các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Dù vậy, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng các quy định này chủ yếu mới đề cập đến điều kiện đầu tư và hướng xử lý khi có nguy cơ gây phương hại, trong khi chưa hình thành đầy đủ một cơ chế phòng ngừa chủ động, xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng cho đến quá trình thực hiện dự án.

Từ thực tế trên, ông đề nghị bổ sung và quy định rõ trong luật nội dung: “Hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm tính minh bạch về chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư; không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát hoạt động đầu tư, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có, thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội”.

Cùng với đó, đại biểu kiến nghị cần bổ sung quy định về góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp theo hướng cho phép cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên có liên quan trong trường hợp cần thiết, đặc biệt là đối với các giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh.

Ngoài ra, luật cũng cần có cơ chế kiểm soát đối với cả trường hợp nhà đầu tư sử dụng người khác đứng tên, ủy quyền hoặc thông qua nhiều tầng tổ chức trung gian để che giấu quyền sở hữu và quyền kiểm soát thực tế.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên đồng thời đề nghị bổ sung quy định về việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan liên quan nhằm xác minh thông tin, nhận diện các dấu hiệu bất thường về chủ thể, dòng tiền và mục đích đầu tư.

Đối với những dự án, giao dịch có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, cần có cơ chế chuyển thông tin, kiểm tra, xác minh và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo đúng thẩm quyền, trình tự và điều kiện do pháp luật quy định.

Theo vị đại biểu này, việc thiết kế các điều khoản trong Luật Đầu tư không vì yêu cầu bảo đảm an ninh mà tạo ra rào cản đối với hoạt động đầu tư chân chính, nhưng cũng không vì mục tiêu thu hút đầu tư mà để các đối tượng lợi dụng hoạt động đầu tư nhằm xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.