Bà Đinh Thị Nương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính lý giải: Trước hết, do một số mặt hàng chịu ảnh hưởng tác động của giá xăng dầu, khi điều chỉnh giá giảm có thời gian, độ trễ để các đơn vị sản xuất kinh doanh, nhất là các đơn vị có mặt hàng chịu tác động trực tiếp bởi giá xăng dầu, phải rà soát lại các yếu tố chi phí hình thành giá từ đó mới xác định giá bán giảm theo giá xăng dầu giảm thời gian vừa qua. 

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cũng đồng tình với quan điểm của lãnh đạo Cục Quản lý giá về chu trình, độ trễ của giá cả trên thị trường là như vậy. Tuy nhiên, ông Lực cho rằng cũng có một số nguyên nhân khác.

“Thông thường các doanh nghiệp tính toán giá xăng dầu giảm như vậy, giả sử họ giảm ngay giá mặt hàng khác có liên quan thì họ lại sợ rằng, sau này tăng lên lại cực kỳ khó, người dân có khi lạiphản đối, không đồng tình. Tôi cho rằng đó là sự thận trọng nhưng không đủ thuyết phục, bởi rõ ràng là "nước lên thì thuyền lên, nước xuống thì thuyền xuống". Tôi đồng ý có độ trễ nhưng không thể là hàng tháng hay là đến mấy tháng được, mà rõ ràng chỉ sau một vài tuần, ta phải điều chỉnh ngay”, ông Lực nêu quan điểm. 

Trong câu chuyện này, đại diện ngành Giao thông vận tải, ông Trần Bảo Ngọc, Vụ trưởng Vụ Vận tải, Bộ GTVT cho biết: Giá hàng hóa và dịch vụ vẫn tăng trong khi giá xăng dầu giảm có một số nguyên nhân. Thứ nhất, khi giá tăng, có nhiều yếu tố để hình thành nên giá thành vận tải hay là giá thành dịch vụ nói chung. Cho nên khi có một yếu tố biến động thì những đơn vị kinh doanh đều phải tính toán lại. Đấy là cái yếu tố thứ nhất.

Yếu tố thứ hai là người ta cũng cần phải xem xét các yếu tố tâm lý khách hàng rồi cả các đối thủ cạnh tranh.

Và thứ ba, đối với vận tải, ví dụ như vận tải đường bộ, taxi, bên cạnh cái thứ nhất, người ta sẽ phải thực hiện kê khai giá với Sở Giao thông vận tải. Rồi họ phải điều chỉnh đồng hồ tính tiền. Ngoài ra, phải in lại niêm yết giá. Và những cái đó cũng có độ trễ, một khoảng thời gian nhất định.

“Nhưng tôi rất đồng tình với quan điểm là chúng ta không nên trễ quá. Những việc đó đòi hỏi thời gian, nhưng cũng phải kịp thời để đáp ứng nhu cầu. Khi nhiên liệu, một yếu tố chiếm đến 30-40% chi phí cấu thành, đã giảm rồi mà mà anh lại chưa kịp giảm hoặc là giảm chậm thì không đúng”, ông Ngọc nói.

Cần biện pháp mạnh để giảm giá vận tải

Để khắc phục tình trạng này, ông Trần Bảo Ngọc cho rằng: Theo Luật Giá, hiện nay chúng ta đang quản lý giá dịch vụ vận tải dựa trên quy luật của thị trường. Nhà nước rất tôn trọng quyền tự định giá, quyền quyết định giá và cạnh tranh giá của các đơn vị kinh doanh vận tải.

Tuy nhiên, các đơn vị kinh doanh vận tải cũng phải thực hiện đầy đủ những quy định trong công tác quản lý giá, ví dụ như phải thực hiện kê khai giá. Hoặc đối với những lĩnh vực mà Nhà nước có quy định khung giá thì không được tăng giá quá khung. Và kê khai giá rồi thì phải thực hiện niêm yết giá đầy đủ và niêm yết giá đầy đủ rồi thì phải bán theo đúng giá kê khai đã niêm yết.

Biện pháp mạnh hiện nay và sắp tới là chúng ta phải tăng cường công tác thanh, kiểm tra và khi thanh kiểm tra phát hiện có vi phạm thì chúng ta sẽ sử dụng những công cụ về Nghị định quy định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý giá hoặc Nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực vận tải, trong đó có quy định về trách nhiệm kê khai, niêm yết để chúng ta xử lý nghiêm.

“Đối với những đơn vị chỉ có tăng mà không có giảm, không phù hợp với tình hình nhiên liệu xăng dầu giảm thì chúng ta sẽ áp dụng các quy định theo pháp luật như tôi vừa nói. Tức là chúng ta đã có đầy đủ công cụ, có Nghị định quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực quản lý giá. Thứ nhất, anh phải kê khai giá; thứ hai phải niêm yết giá; thứ ba là phải triển khai thực hiện thu giá theo đúng như đã niêm yết”, ông Ngọc nói.

Đối với xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đường bộ, theo ông Ngọc còn phải bổ sung thêm, thậm chí có thể anh phải trả lại tiền cho hành khách nếu thu quá và thậm chí là các đơn vị chức năng sẽ thu hồi phù hiệu.