Trả lời vấn đề "nóng" tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 11 diễn ra chiều 1/12, về việc nhiều nhà đầu tư sốt ruột vì đến hạn trả lãi và một số trái phiếu sắp đáo hạn mà nhiều công ty không trả... Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, hiện tại đúng là " khúc cua định mênh" với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ.

Dẫn chứng cụ thể, Thứ trưởng tài chính cho hay, về khối lượng phát hành, trong thời gian qua, tính đến 25/11/2022 có xu hướng giảm, đọng 331.800 tỷ đồng, và giảm 31,6% so với cùng kỳ 2021, đặc biệt là giảm dần qua các quý. Trong khi đó có hiện tượng mua lại trước hạn, tức là trái phiếu chưa hết hạn thì doanh nghiệp phát hành mua lại hoặc là nhà đầu tư đề nghị mua lại. Đến 25/11, khối lượng mua lại trước hạn của các doanh nghiệp là 161.000 tỷ đồng và bằng 114% của khối lượng mua lại năm 2021...

Đặc biệt, niềm tin của thị trường giảm sút, ảnh hưởng rất lớn, rất nhiều đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

"Chúng tôi đánh giá nguyên nhân của niềm tin thị trường có nhiều, nhưng có một số nguyên nhân như sau: Một số vụ việc vi phạm từ doanh nghiệp phát hành, ngân hàng thương mại phải xem xét và xử lý. Những vi phạm ấy ảnh hưởng tới niềm tin của thị trường, niềm tin của các nhà đầu tư, niềm tin của doanh nghiệp tư vấn, và của chính doanh nghiệp phát hành", Thứ trưởng nói.

Ngoài ra, việc các doanh nghiệp phát hành đang gặp khó khăn về thanh khoản, về dòng tiền, về tín dụng và thị trường bất động sản khó khăn, các doanh nghiệp bất động sản khó phát hành trái phiếu cũng ảnh hưởng tới thị trường chung, làm cho bức tranh thị trường không tươi sáng mà chủ yếu là gam màu trầm.

Về giải pháp để tiếp tục ổn định và phát triển thị trường này, trong đó có việc đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các nhà đầu tư, Thứ trưởng đánh giá tình hình nào, nguyên nhân nào thì chúng ta xác định các giải pháp đó. 

Về khuôn khổ pháp lý, Thứ trưởng nhấn mạnh, vừa rồi Chính phủ sau khi xem xét đánh giá đã ban hành Nghị định 65 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 153. Có thể nói Nghị định 65 ra đời đã kịp thời tăng cường tính công khai, minh bạch của thị trường, xử lý các vấn đề bất cập cũng như bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư.

"Những thay đổi chung của Nghị định 65/2022 hầu hết được cho là đúng thời điểm, khi yêu cầu chuẩn hóa lại điều kiện phát hành trái phiếu riêng lẻ, hướng đến nhà đầu tư chuyên nghiệp là tổ chức, và đặc biệt là siết lại tiêu chuẩn nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia sở hữu trái phiếu phát hành riêng lẻ… Tuy nhiên, quá trình áp dụng vào thực tiễn, Nghị định này đã và đang cho thấy những vướng mắc, tạo áp lực lên hoạt động của các doanh nghiệp trong việc huy động nguồn vốn từ trái phiếu", Thứ trưởng nhận định.

Bên cạnh việc thắt chặt chính sách tiền tệ, thì Nghị định 65/2022 cũng là một trong những nguyên nhân đang "ngáng đường" cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn. Chẳng hạn như cho phép phát hành với mục đích để tái cơ cấu nợ, nhưng giới hạn mục đích sử dụng vốn trái phiếu theo các chương trình, dự án cụ thể nêu trong phương án phát hành. Đây được cho là rào cản cho doanh nghiệp chủ động trong công tác quản trị và điều chuyển vốn nội bộ.

Bên cạnh đó, tính khả thi của yêu cầu thực hiện kiểm toán độc lập về tình hình sử dụng số tiền thu được từ việc phát hành trái phiếu đối với trái phiếu còn dư nợ định kỳ 6 tháng, hàng năm cũng là một "ẩn số" cần được làm rõ.

"Tình hình thị trường thay đổi, diễn biến cực kỳ nhanh chóng trong những tháng vừa qua, bài toán đặt ra lúc này để thích ứng tình hình mới thì chúng ta hành động gì? Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất rõ phải rà soát ngay, kể cả Nghị định 65 vừa mới ban hành, để nếu có vấn đề gì, tình hình biến đổi như thế nào, cần bổ sung hoặc thay đổi thì chúng ta phải thực hiện ngay để thị trường quay trở lại", Thứ trưởng nói.

Đồng thời nhấn mạnh: "Những vấn đề pháp lý liên quan đến Nghị định 65 và các quy định liên quan, cũng như ghi nhận những góp ý của các doanh nghiệp về trạng thái thị trường hiện nay, trong thẩm quyền của Chính phủ sẽ xem xét giải quyết ngay trong tháng 12". 

Về phía doanh nghiệp, Bộ Tài chính yêu cầu các doanh nghiệp phải ưu tiên sử dụng mọi nguồn lực để thực hiện đúng cam kết với các nhà đầu tư. Trường hợp có khó khăn khi thanh toán gốc, lãi trái phiếu thì cần có phương án thỏa thuận với các nhà đầu tư. Doanh nghiệp phải tuân thủ chế độ công bố thông tin theo quy định. “Bằng mọi cách, bằng mọi giá phải thực hiện hết khả năng của mình”, Thứ trưởng Chi nhấn mạnh.

Ngoài ra Bộ Tài chính sẽ yêu cầu các doanh nghiệp phải thuê các công ty tư vấn, trong đó có tư vấn về kiểm toán độc lập, tư vấn về xếp hạng tín nhiệm, định giá để xác định giá trị doanh nghiệp, từ đó có được kết quả công bố, công khai với các nhà đầu tư.

Nếu doanh nghiệp nào vi phạm pháp luật thì các cơ quan quản lý nhà nước sẽ xử lý nghiêm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các nhà đầu tư trong bất kỳ hoàn cảnh nào như Thủ tướng đã nói trong Hội nghị truyền thông chính sách.

Cùng với các công việc nêu trên, Bộ Tài chính cũng sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp khác nữa liên quan đến các cơ quan có liên quan của Chính phủ như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Xây dựng, Bộ Thông tin và Truyền thông,…

 "Với những việc đó, chúng tôi tin rằng sẽ góp phần ổn định và đưa các doanh nghiệp phát hành, các nhà đầu tư sớm quay lại thị trường và để thị trường phát triển, vận hành một cách bình thường trở lại", Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho hay.