Trái phiếu doanh nghiệp luôn được xác định là công cụ của thị trường vốn trung và dài hạn quan trọng cho các doanh nghiệp và nền kinh tế, qua đó hỗ trợ giảm áp lực lên kênh tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, tính đến 30/9, toàn thị trường có 1.260.000 tỉ đồng, tức gần 10% so với dư nợ vay ngân hàng thương mại. Thời gian vừa qua, một số doanh nghiệp vi phạm pháp luật trong vấn đề phát hành bị xử lý hình sự, gây ra tâm lý hoang mang, dẫn đến nhà đầu tư đua nhau đi rút tiền, doanh nghiệp đi vay gặp khó khăn...

Tại cuộc họp với 7 công ty chứng khoán và 32 doanh nghiệp thực hiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, ngày 23/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, thời gian qua thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp đã có nhiều biến động, niềm tin của nhà đầu tư với trái phiếu và cổ phiếu đang rất thấp. Chỉ số VN-Index đã mất khoảng 600 điểm (38%) so với đầu năm 2022, nhiều cổ phiếu mất đến 70% giá trị, thanh khoản hạn chế, nợ toàn thị trường hiện nay 1.260.000 tỷ đồng chiếm gần 10% so với dư nợ vay ngân hàng thương mại.

Theo Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, từ nay đến cuối năm thị trường trái phiếu doanh nghiệp phải đáo hạn hơn 53.000 tỷ đồng; trong đó, bất động sản chiếm 39%, doanh nghiệp sản xuất khác 19%... Sang năm 2023, số lượng trái phiếu doanh nghiệp phải đáo hạn là 284.000 tỷ đồng, năm 2024 đáo hạn 363.000 tỷ đồng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, việc một số doanh nghiệp có sai phạm và bị xử lý, cùng với các tin đồn đã dẫn đến tâm lý các nhà đầu tư rút tiền dẫn đến thanh khoản khó khăn, khuyến nghị các chủ thể tham gia thị trường công ty chứng khoán cũng như các doanh nghiệp Hiệp hội trái phiếu nêu rõ những khó khăn, vướng mắc của thị trường liên quan đến tình hình thị trường tài chính, tiền tệ liên quan đến thanh khoản cũng như các khó khăn về mặt pháp lý.

Nêu quan điểm, ông Nguyễn Vũ Long, Quyền Tổng giám đốc của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT cho rằng, nút thắt lớn nhất hiện nay đối với thị trường trái phiếu là dòng vốn thanh khoản của doanh nghiệp. Hiện nay các kênh huy động vốn của doanh nghiệp đều đang bị ách tắc, ngân hàng đã hết room tín dụng từ giữa quý II đầu quý III, các kênh huy động vốn khác của doanh nghiệp như thị trường cổ phiếu thì gần đây rất khó khăn.

Trong khi đó, kênh trái phiếu trong quý 4 gần như không có doanh nghiệp nào huy động được trái phiếu mới, đặc biệt sau vài sự kiện xảy ra cũng như điều chỉnh của Nghị định 65 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153 quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế, dẫn đến kênh phát hành trái phiếu riêng lẻ của doanh nghiệp bị ách tắc.

"Trong ngắn hạn điều quan trọng nhất là phải duy trì thanh khoản để các doanh nghiệp có dòng vốn lưu thông từ đó mới có thể tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh. Tôi cho rằng thanh khoản bù đắp kịp thời nhất hiện nay sẽ đến từ tín dụng ngân hàng, nhưng lại không thể cho vay mới khi các ngân hàng đã cạn room,” ông Nguyễn Vũ Long nhấn mạnh.

Nói về trách nhiệm của các doanh nghiệp phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, ông Lê Quốc Bình - Tổng Giám đốc Cty CP Đầu tư Hạ tầng kỹ thuật TPHCM cho rằng, các tổ chức phát hành phải là người chịu trách nhiệm hoàn trả nợ trái phiếu đến hạn cho các đầu tư, đây không phải trách nhiệm của nhà nước. 

Hiện nay, doanh nghiệp phải chủ động xoay sở tất cả các kênh huy động, thậm chí phải bán rẻ tài sản, hạ giá sản phẩm để thu hồi dòng tiền về mà thực hiện đúng cam kết với các nhà đầu tư trái phiếu. Có như vậy thì niềm tin của nhà đầu tư trái phiếu mới được vực dậy và thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới có thể tiếp tục phát triển.

"Điều doanh nghiệp mong muốn không phải hỗ trợ bằng tiền mà cần hỗ trợ bằng việc giải quyết các hồ sơ pháp lý cho các dự án, đặc biệt là các dự án bất động sản có thể giải quyết nhanh để các nhà đầu tư trong các dự án bất động sản có thể đưa sản phẩm ra thị trường sớm để có điều kiện bán được với giá rẻ và thu hồi vốn thực hiện việc trả nợ trái phiếu cho các nhà đầu tư đúng hạn. Doanh nghiệp phải luôn luôn xác định việc thực hiện nghĩa vụ nợ trái phiếu cho các nhà đầu tư là một việc đặc biệt quan trọng để giữ chữ tín của doanh nghiệp trên thị trường", ông Bình cho hay.

Trên cơ sở các kiến nghị của các doanh nghiệp, công ty chứng khoán, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, sẽ tổng hợp với các bộ, ngành có liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ, để đưa ra những giải pháp trước mắt cũng như lâu dài để làm sao củng cố niềm tin của thị trường, đưa thị trường tiếp tục phát triển một cách bền vững.

Bên cạnh đó, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các nhà đầu tư để các nhà đầu tư sớm quay lại thị trường và thị trường trong thời gian tới sẽ phát triển một cách mạnh mẽ giúp cho các doanh nghiệp huy động được vốn trên thị trường. Đồng thời, yêu cầu các doanh nghiệp có trách nhiệm một cách đầy đủ với các nhà đầu tư theo những gì mà doanh nghiệp đã cam kết.

"Thời gian tới sẽ nhanh chóng rà soát khung pháp lý, sửa đổi Luật Chứng khoán, kể cả những Nghị định mà Chính phủ mới ban hành là Nghị định 65, Bộ sẽ triển khai rà soát kỹ, lắng nghe các ý kiến của các đại biểu trong ngày hôm nay để có những điều chỉnh phù hợp giúp cho thị trường tiếp tục ổn định và phát triển", Bộ trưởng tài chính nhận định.

Cùng với việc hoàn thiện quy định pháp luật, tuyên truyền cho người dân, Bộ Tài chính cho hay, sẽ tăng cường quản lý, giám sát thị trường trái phiếu doanh nghiệp. 

“Từ nay đến cuối năm 2022, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục thanh, kiểm tra về trái phiếu doanh nghiệp. Bộ Tài chính cũng có công văn đề nghị Ngân hàng Nhà nước, Bộ Xây dựng phối hợp, tăng cường giám sát hoạt động phát hành, cung cấp dịch vụ trái phiếu doanh nghiệp đối với tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bất động sản, xây dựng”, Bộ Tài chính cho biết.

Đồng thời nhấn mạnh, các doanh nghiệp cần có sự đồng hành nhiều hơn cùng cơ quan quản lý trong việc xây dựng lại niềm tin thị trường.

Trước tiên, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phải tuyên truyền công chúng, nhà đầu tư hiểu, đây là kênh huy động hiệu quả, xây dựng dự án tốt. Nhà đầu tư "làm được nhưng phải nói được", có thanh khoản tốt trả nợ đúng hạn cần chia sẻ thông tin với báo chí để dư luận nắm rõ.

Các doanh nghiệp cần nắm rõ tình hình tài chính, có lộ trình cam kết trả nợ rõ ràng, đúng hạn. Tâm lý nhà đầu tư e ngại các vụ việc như Tân Hoàng Minh, kết hợp với các tin đồn khác nhau, do đó, các đơn vị phát hành trái phiếu cần hết sức nghiêm túc trong việc trả nợ.

Các doanh nghiệp cũng cần cân đối khả năng tài chính quản trị, cơ cấu lại tình hình sản xuất kinh doanh, tránh tình trạng "bung" ra quá mạnh nhưng dàn trải không hiệu quả.

"Các doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải chú ý tập trung trả nợ đúng hạn trái phiếu đến hạn tạo niềm tin cho công chúng, như công ty phát hành bảo lãnh phát hành phải thực hiện đúng thoả thuận. Thậm chí trong bối cảnh khó khăn thanh khoản, người lãnh đạo phải tính đến phương án bán các tài sản, không được để nhà đầu tư mất niềm tin", Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ rõ.